Metal Dünyası

Vergiler kanunla koyulmakta ve kanuna uyulmaması yaptırımlara bağlanmış bulunmaktadır. Nitekim Anayasamızın 73. maddesinde herkesin kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlü olduğu, vergilerin kanunla konulup, değiştirilip, kaldırılabileceği açıkça belirtilmiştir.

 

Vergi mükellefi olan gerçek veya tüzel kişilerin vergi hesaplamaları konusunda gelirlerini belgelendirmeleri çoğunlukla fatura ile olmaktadır. Faturanın tarifi 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’ nun 229.  maddesinde yapılmıştır. Bu tanıma göre fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticarî vesikadır. 

 

Peki faturanın şekli nasıl olmalıdır? Bu konuda her vergi mükellefi kendi fatura tasarımını yapmakta serbest olmakla birlikte Vergi Usul Kanunu’ nun 230. ve 231. maddelerindeki kıstaslara uymak mecburiyetindedirler. Bu kıstasları kısaca özetlemek gerekirse;

 

• Faturaların üzerinde; faturanın düzenlenme tarihi, seri ve sıra numarası, faturayı düzenleyenin adı, varsa ticaret unvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve vergi numarası;

• Müşterinin adı, ticaret unvanı, adres, vergi dairesi ve vergi numarası;

• Malın veya işin türü, miktarı, fiyatı ve tutarı;

• Satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası bulunmak zorundadır.

• Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten yedi gün içinde düzenlenmeli, baş tarafında iş sahibinin veya namına imzaya yetkili olanların imzası bulunmalı, en az bir asıl ve bir örnek düzenlenmelidir.

• Faturalar sıra numarası takip etmeli ve mürekkeple, makine veya kopya kurşun kalemi ile doldurulmalıdır.

 

Vergi mükellefleri ticarî defterleri tutmak ve defterlerinde, ticarî işlemleriyle işletmesinin iktisadî ve malî durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve hesap dönemleri bazında elde edilen neticeleri ortaya koymak zorundadırlar. Ticarî defterler ile ilgili düzenlenmeler Türk Ticaret Kanunu’ nun konusuna girmekle birlikte vergi hesaplamalarının kontrolü açısından da büyük önem arz etmektedir. Vergi incelemeleri ve denetimler ticarî defterler üzerinden gerçekleştirilmektedir. 

 

Maliye Bakanlığı çağımızın en büyük gelişimi olan elektronik ortamı kullanmakta beklentilerin altında kalsa da son dönemde yaptığı çeşitli atılımlarla son derece yerinde uygulamalar hayata geçirmektedir. Bu uygulamalardan bazıları elektronik ortamda tebligat, elektronik ortamda beyanname verilmesi vb. dir. 

 

Son olarak uygulamaya başlanan elektronik fatura ve elektronik defter uygulamaları ise Maliye Bakanlığı’ nın vergi incelemesi ve hesaplanan vergilerin doğruluğu konusunu daha hızlı ve daha efektif şekilde çözüme kavuşturmak isteğini gözler önüne sermektedir. 

 

Peki elektronik fatura sistemi nasıl bir sistemdir? 

Uygulama alanı her geçen gün artmakla birlikte vergi mükelleflerine ciddi maliyetler de yükleyen bu sisteme dâhil olmak için öncelikle tüzel kişi mükellef olmak gerekiyor. Tüzel kişi olmayan ve elektronik fatura sistemini kullanmak isteyen mükellefler ise Gelir İdaresi Başkanlığı’ na yapacakları başvurular neticesinde bu sistemden yaralanabilmektedirler.

 

Bu sisteme ihtiyarî olarak da dâhil olunabilmektedir. Ancak 20.06.2015 tarihli 29392 Sayılı resmi Gazetede yayımlanan 454 sıra sayılı Vergi Usul Kanunu genel Tebliği ile yapılan düzenlemelerle aşağıda belirteceğim vergi mükelleflerinin bu sisteme dâhil olmaları mecburidir. Bunlar;

 

a- 2014 veya müteakip hesap dönemleri brüt satış hasılatı 10 Milyon TL ve üzeri olan mükellefler,

b- 06.06.2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli I sayılı listedeki malların imali, ithali, teslimi vb. faaliyetleri nedeniyle Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)’ndan lisans alan mükellefler. (Bayilik lisansı olanlar, münhasıran bu lisansa sahip olmaları nedeniyle bu bent kapsamında değerlendirilmeyecektir.)

c- Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli III sayılı listedeki malları imal, inşa ve ithal eden mükelleflerdir.

 

Uygulamaya başlama tarihlerinin belirlenmesi noktasında ise aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir;

 

1- (a) bendindeki şartı, 2014 yılı hesap dönemi itibariyle sağlayan mükellefler 01.01.2016 tarihinden itibaren, 

2- 2015 veya daha sonraki hesap dönemleri itibariyle sağlayan mükellefler ise ilgili hesap dönemine ilişkin gelir/kurumlar vergisi beyannamesinin verileceği tarihi takip eden hesap döneminin başından itibaren,

3- (b) ve (c) bentlerinde sayılanlardan bu Tebliğin yayım tarihinden önce lisans alan veya mükellefiyet tesis ettirenler 01.01.2016 tarihinden itibaren,

4- Bu Tebliğin yayım tarihinden sonra lisans alan veya mükellefiyet tesis ettirenler ise, lisans aldıkları ya da mükellefiyet tesis ettirdikleri tarihi izleyen hesap döneminin başından itibaren.

 

Yukarıda belirtilen mükellefler aynı zamanda elektronik defter tutmak için de bu tarihleri dikkate almak durumundadırlar.

 

Birkaç örnekle bu uygulamalara geçiş tarihlerini daha da belirginleştirmeye çalışalım;

 

Örnek 1: Cemre Ltd. Şti. 2016 hesap dönemi itibariyle 12 Milyon TL brüt satış hasılatı gerçekleştirmiştir. Bu durumda Cemre Ltd. Şti.’ nin 31.12.2017 (bu tarih dâhil) gerekli başvuruları yaparak 01.01.2018 tarihinden itibaren elektronik defter tutmak ve elektronik fatura uygulamasına geçmek zorundadır.

 

Örnek 2: Kartal A.Ş. 01.06.XXXX-31.05.XXXX özel hesap dönemine tabidir. 31.05.2016 hesap dönemi sonu itibariyle brüt satış hasılatı 15 Milyon TL’ ye ulaşmıştır. Bu durumda Kartal A.Ş.’ nin 31.05.2017 tarihine kadar gerekli başvuruları yapıp, kurumlar vergisi beyannamesinin verileceği tarihi (30.09.2016) izleyen özel hesap döneminin başlangıcı olan 01.06.2017 tarihinden itibaren elektronik defter tutmak ve elektronik fatura uygulamasına geçmek zorundadır.

 

Elektronik fatura uygulamasında yaşanan süreçler şu şekildedir;

• Elektronik fatura kullanıcısı mükellefler birbirleri ile yapmış oldukları mal ve hizmet teslimlerinin tutarı ne olursa olsun elektronik fatura düzenlenmek zorundadırlar. Bu mükellefler birbirlerine hiçbir şekilde kağıt fatura düzenleyemezler.

• Elektronik fatura kullanıcısı bir mükellef kullanıcı olmayan bir mükellefe kağıt ortamında fatura düzenleyebilir.

• Elektronik faturalar düzenlenirken Vergi Usul Kanunundaki fatura düzenleme sürelerine riayet edilmelidir.

• Elektronik ortamda teslim edilen bir faturaya 8 gün içerisinde itiraz edilmezse fatura muhteviyatı kabul edilmiş sayılır.

 

Elektronik fatura ve elektronik defter uygulamalarını Maliye Bakanlığının oluşturduğu portallar üzerinden kullanabileceğiniz gibi Maliye Bakanlığından yetki almış entegratör firmalardan da program temin ederek kendi muhasebe düzeninize uygun bir yazılım kullanabilirsiniz. Yalnız öncelikle iki uygulamaya geçmeden firmanız adına malî mühür temin etmeniz gerekmektedir.

 

Elektronik defter uygulamasında şimdilik sadece Yevmiye Defteri ve Defter-î Kebir defterleri tutulmakta, muhasebe kayıtları belirli dönemler itibariyle Maliye Bakanlığı’ nın veri sistemine yine Maliye Bakanlığı’ nın belirlemiş olduğu sistematik çerçevesinde yüklenmektedir. 

 

Örneğin Temmuz 2015 dönemine ait defterler en geç 31.10.2015 dönemine kadar sisteme yüklenmelidir. Defterler sisteme yüklendikten sonra oluşturulan elektronik beratlar defterlerin zamanında ve usulüne uygun olarak yüklendiğinin ispatı olarak saklanacaktır. Bu uygulamayla geriye dönük muhasebe kayıtlarında değişiklik yapılırsa elektronik beratlar tekrar oluşturulacağından Bakanlık için değişiklik sebeplerini daha hızlı bir şekilde inceleme fırsatı doğmuş olacaktır. 

 

Cumhuriyetimizin 92. yılını coşkuyla kutlayacağımız şu günlerde, bugünlere erişmemizi sağlayan başta Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını rahmet ve saygıyla anıyorum.

Bir sonraki yazımın konusu yıllık izin kullanımı ve uygulamaları hakkında olacaktır.

 

 

Günün Sözü:

Sevmek, ne uzun kelime…

Cemal Süreya