Metal Dünyası

“Adaletsiz bir ölçüyle tartılan emek, toplumun geleceğinden eksiltir.”
 

Bugün bir iş ilanına başvurmak, sadece bir işe talip olmak değil; beklentiler listesine karşı varlık mücadelesi vermek anlamına geliyor. Yeni mezun olacaksınız ama heybenizde tecrübe olacak; ana diliniz gibi yabancı dil konuşacaksınız ama günün sonunda o dili hiç kullanmayacağınız bir masada oturacaksınız. 

Hatta hiç dil gerektirmeyen pozisyonlar için bile ‘ileri derece’ yetkinlik aranması, artık mesleki bir ihtiyaçtan ziyade; gençleri daha yolun başında saf dışı bırakan suni bir eleme bariyerine dönüştü. Tecrübe şartı ise bu bariyeri neredeyse aşılmaz kılan son engel olarak karşımıza çıkıyor.

Artık ilanlarda sadece pozisyonun gerekliliklerini değil farklı departmanların görev tanımının tek bir başlık altında toplandığını görüyoruz. 

Bu durum, nitelikli gençleri daha yolun başında elemeye tabi tutarken, içeri girebilenleri de ağır bir yük altına sokuyor. Ayrıca hayal kırıklığına sürüklüyor.  

Günümüzde İnsan Kaynakları stratejileri, gerçeklikten kopuk bir beklenti sarmalına girmiş durumda. 

Tam da bu noktada, sistemin sadece mesleğe yeni başlayanları değil, yıllarını mesleğe vermiş uzmanları da  gözden çıkardığını görüyoruz. Çünkü insanı sadece bir ‘kaynak’ olarak görenler, gün gelir o kaynağın neden kuruduğunu anlayamazlar.

Bu adaletsizliğin diğer ucunda, en az gençler kadar mağdur edilen ve sistemin dışına itilen bir başka kesim daha var: 45-50 yaş üstü tecrübeli profesyoneller ve annelik nedeniyle iş hayatına ara verip geri dönmeye çalışan kadınlar. Onca yıllık birikime rağmen yaş faktörü nedeniyle ‘maliyetli’ bulunan tecrübeli çalışanlar ile hamilelik sonrası işe dönüşünde tüm geçmişi silinip ‘tecrübesiz’ muamelesi gören kadınlar, bugün benzer bir varlık mücadelesi veriyor. Yılların uzmanlığına sahip bir kadının, sadece hayatına bir ‘ara’ verdiği için kariyerine sıfırdan ve asgari ücretle başlamaya zorlanması, emeğin nasıl hoyratça değersizleştirildiğinin en acı kanıtı. 

45-50 yaş üstü tecrübeli profesyoneller ve annelik nedeniyle iş hayatına ara verip geri dönmeye çalışan kadınlar ,mevcut iş yerlerinde gidecek yerleri olmadığı düşünülerek düşük ücret artışlarına ve hak ettiklerinin çok altındaki maaşlara mahkum ediliyor.

Donanımlı bir beyne veya yılların tecrübesine vasıfsız eleman muamelesi yapmak, asgari ücret veya üzeri bir rakam vermek ; sadece o bireyin emeğine değil, harcanan yıllara ve liyakate de haksızlık etmektir. Gençlerden ‘iki-üç kişilik performans’ ve “süper kahramanlık” bekleyen sistem; tecrübeli kuşaktan ve işine dönen annelerden ise tüm haklarından vazgeçmiş ‘sessiz bir kabulleniş’ bekliyor.

Peki, neden böyle oluyor? Aslında bu bir “belirsizlik stratejisi”. 

Şirketler, iş tanımlarını ve rollerini kasıtlı olarak muğlak bırakıyor. Görev tanımları net yapılmadığı için bir kişiye fazladan iş yükü sessizce yükleniyor. “Minimum maliyet, maksimum fayda” adı altında uygulanan bu model, insanı bir kaynaktan ziyade harcanacak bir kalem olarak görüyor.

Bu tablonun faturası ise sandığımızdan çok daha ağır. Gençlerimiz artık okumanın karşılığı olmadığını görüp eğitimden soğurken ve çareyi yurt dışına kaçmakta ararken; tecrübeli kuşağımız ise kendi ülkesinde “işe yaramaz” hissettirilerek emeğiyle birlikte küstürülüyor. Biz bir yandan “Nüfusumuz yaşlanıyor, gençleri korumalıyız” diye politikalar üretirken, diğer yandan her yaştan nitelikli emeği bu çarpık stratejilerle yok ediyoruz.

“Emeğin hakkının verilmediği yerde, liyakat can çekişir; liyakatin bittiği yerde ise gelecek karanlıktır.”

Eğer geleceğimizi kurtarmak istiyorsak, bu düzeni kökten değiştirmek zorundayız. İnsan kaynakları stratejilerimizi; liyakate, cinsiyet eşitliğine ve yaş ayrımcılığının bittiği net görev tanımlarına ve emeğin hakkını veren insani ücret politikalarına dayandırmalıyız. 

Unutmayalım ki her yaştan insanın emeğine saygı duyulan bir sistem toplumu ileriye taşır.

“Hizmet beklenen yerden hürmet ve hak esirgenmez.”